Exploring the Timeless Beauty of Chennakeshava Temple in Somanathapura;चेन्नकेशव मंदिर: होयसळ साम्राज्याच्या वास्तुकला आणि भक्तीची गौरवगाथा!!!

By /
Chennakeshava Temple, Somanathapura

Chennakeshava Temple Somanathapura: मी तुम्हाला अशा ठिकाणी घेऊन जाते जिथे इतिहास, कला आणि अध्यात्म सुसंवादीपणे एकत्र येतात – चेन्नकेशव मंदिर, ज्याला प्रेमाने चेन्नकेशव मंदिर किंवा केशव मंदिर म्हणूनही ओळखले जाते. सोमनाथपुरा, कर्नाटक, भारतातील भव्य कावेरी नदीच्या काठावर वसलेले हे मंदिर केवळ एक स्मारक नाही तर समृद्ध सांस्कृतिक वारशाचा जिवंत पुरावा आहे.

Table of Contents

युनेस्को जागतिक वारसा स्थळ

मंदिराच्या परिसरात पाऊल टाकणे म्हणजे एखाद्या जुन्या काळात प्रवेश केल्यासारखे वाटते. होयसळ राजघराण्याने 13व्या शतकात बांधलेले, चेन्नकेशव मंदिर द्रविडीयन वास्तुकलेचा उत्कृष्ट नमुना म्हणून होयसळाच्या गुंतागुंतीशी जोडलेले आहे. त्याची संक्षिप्त परंतु भव्य रचना पूर्वीच्या कारागिरांचे समर्पण आणि कल्पकता दर्शवते. होयसाला साम्राज्याने १३व्या शतकात बांधलेले हे मंदिर त्यांच्या स्थापत्य पराक्रमाचा आणि भक्तीचा पुरावा आहे.

हे म्हैसूर शहराच्या पूर्वेस 38 किलोमीटर (24 मैल) अंतरावर आहे.2023 मध्ये, सोमनाथपुरा मंदिर, हळेबिडू येथील होयसळेश्वर मंदिर आणि बेलूर येथील चेन्नकेशव मंदिरासह, होयसळांच्या पवित्र भागांचा भाग म्हणून युनेस्कोने जागतिक वारसा स्थळ घोषित केले.

केशव, जनार्दन आणि वेणुगोपाल ही भगवद्गीतेमध्ये आढळणारी नावे आहेत, ती सर्व कृष्णाच्या संदर्भात आहेत. चेन्नकेशव या शब्दाचा अर्थ “सुंदर केशव(handsome Keshava)” असा होतो. सोमनाथपुरा येथील केशव मंदिर हे हिंदू धर्मातील वैष्णव परंपरेचे मंदिर आहे आणि १३ व्या शतकात किंवा त्यापूर्वी भारताच्या विविध भागांमध्ये तसेच १११७ सीई मध्ये बेलूर येथे सुमारे १७० किलोमीटर (११० मैल) बांधलेल्या अनेक केशव मंदिरांपैकी एक आहे.

चेन्नकेशव मंदिर, सोमनाथपुरा इतिहास

सोमनाथपुरा शहराची स्थापना १३व्या शतकात सोमनाथ नावाच्या एका सेनापतीने केली होती, तो होयसला राजा नरसिंह तिसरा याच्यासाठी काम करत होता. सोमनाथाने एक अग्रहार तयार केला, ज्यात ब्राह्मणांना जमीन दिली जाते आणि तेथे मंदिरे बांधण्यासाठी आणि देखभाल करण्यासाठी समर्पित संसाधने दिली जातात. संरक्षक सोमनाथ-पुराच्या नावावरून हे नगर (पुरा) ओळखले जाऊ लागले.
चेन्नकेशव मंदिर होयसाळ स्थापत्यकलेचा सर्वोत्कृष्ट नमुना आहे.या मंदिरात तीन गर्भगृह आहेत. पश्चिमेकडील गर्भगृह हे केशव च्या पुतळ्यासाठी , उत्तरेकडील गर्भगृह जनार्दनचे आणि दक्षिणेकडील वेणुगोपालाचे गर्भगृह आहे, हे सर्व विष्णू ची रूपे आहेत.
केशव मंदिर होयसाळ साम्राज्याच्या राजांनी त्यांच्या राज्याच्या वेगवेगळ्या भागात बांधलेल्या सुमारे 1,500 हिंदू आणि जैन मंदिरांपैकी एक आहे. बेलूर आणि हळेबिडू येथील इतर चांगल्या प्रकारे अभ्यासलेल्या होयसाळ मंदिरांचा समावेश होतो.

होयसाळ राज्यांतील मुस्लिम हल्ल्यांदरम्यान मंदिराचा नाश झाला.

  • पहिला हल्ला 1311 मध्ये अलाउद्दीन खिलजीचा सेनापती मलिक काफूरने केला होता. 
  • दुसरा हल्ला 1326 मध्ये मुहम्मद बिन तुघलकने उर्वरित वास्तू नष्ट केल्या होत्या.
  • मंदिरांच्या काही भागांचा जीर्णोद्धार विजयनगरच्या राजांनी आणि नंतर म्हैसूरच्या वोडेयरांनी केला.

मंदिरा बद्दल थोडक्यात

Previous
Next

सोमनाथपुरा येथील केशव मंदिर पूर्वाभिमुख आहे. गेटच्या बाहेर एक उंच खांब उभा आहे, ज्याच्या वर एकेकाळी गरुडाची मूर्ती होती, ती आता गायब आहे.
गेटच्या आत डावीकडे उभे शिलालेख दगड आहेत. या दगडांमध्ये हिरो स्टोनचे स्वरूप आहे, ज्याचा वरचा भाग हिंदू प्रतिमाशास्त्राने सजलेला आहे तसेच केशव, जनार्दन आणि वेणुगोपाल यांच्या लघुरूपात सुशोभित केलेले आहे. शिलालेख जुन्या कन्नड भाषेत आहे. लहान प्रवेशद्वार मंडपाला लेथने कोरलेल्या(lathe-carved) दगडी खांबांनी आधार दिला आहे.मंदिर soapstone दगडापासून कोरलेले आहे, हिरव्या-राखाडी क्लोरीटिक शिस्ट(green-grey chloritic schist) सामग्री जे उत्खननात मऊ असते परंतु हवेच्या संपर्कात आल्यावर कठोर होते. हे स्थानिक पातळीवर उपलब्ध नाही आणि दक्षिण भारतातील दुसऱ्या भागातून आयात केले गेले असावे.

Chennakeshava Temple, Somanathapura

मुख्य मंदिर जगतीवर बांधलेले आहे, जे सांसारिक व्यासपीठाचे प्रतीक आहे. हे सुमारे 3 फूट उंच, ताऱ्याच्या आकाराचे आहे आणि त्याच्या पूर्वेकडे दगडी पायऱ्या आहेत जे आपल्याला वर चढता येतात. पायऱ्यांजवळ, प्रत्येक बाजूला दोन द्वारपाल देवस्थान आहेत.

मंदिराच्या बाहेरील भिंतींवर रामायण,भगवद्गीता, महाभारत अशा विविध प्रकारच्या कथा कोरल्या आहेत.

शिलालेख

Chennakeshava Temple, Somanathapura
IMG20240326091049

केशव मंदिराच्या आजूबाजूच्या काही महत्त्वाच्या ऐतिहासिक तारखा आणि परिस्थिती दक्षिण भारतातील वेगवेगळ्या भागातील आठ दगडांमध्ये कोरलेल्या आहेत. मंदिराच्या प्रवेशद्वारावर दगडी स्लॅबवर चार शिलालेख सापडतात. मंदिराच्या सभोवतालच्या व्हरांड्याच्या छतावर दोन शिलालेख आढळतात, एक आग्नेय कोपऱ्याजवळ आणि दुसरा वायव्य कोपर्यात. तुंगभद्रा नदीच्या काठी हरिहरेश्वर मंदिराजवळ आणखी एक शिलालेख सापडतो. आठवा शिलालेख मूळ जमीन अनुदान, पंचलिंग मंदिराच्या परिघात असलेल्या शिव मंदिरात आढळतो.

गर्भगृहे

तीन देवस्थानांपैकी एक मंदिर केशवांना समर्पित आहे, परंतु गर्भगृहातून प्रतिमा गायब आहे. इतर दोन देवस्थानांमध्ये जनार्दन आणि कृष्णाच्या वेणुगोपालाच्या प्रतिमा आहेत.

दक्षिण गर्भगृह

दक्षिण मंदिराच्या प्रवेशद्वाराला भद्रा आणि सुभद्रा असे दोन द्वारपाल आहेत. प्रवेशद्वाराच्या वरच्या चौकटीवर वेणू गोपाल यांची प्रतिमा आहे.गर्भगृहात कृष्णाची प्रतिमा साडेचार फूट उंच आहे.श्रीकृष्ण बासरी वाजवत आहेत आणि सर्व प्राणी – मानवापासून गायीपर्यंत, गाभाऱ्याच्या आत देवी-देवतांना दैवी संगीतात गढून गेलेले चित्रित केले आहे.प्रतिमेच्या तोरणाच्या काठावर (वरील कमान) विष्णूचे दहा अवतार क्रमाने कोरलेले आहेत: मत्स्य, कूर्म, वराह, नरसिंह, वामन, परशुराम, राम, बलराम, बुद्ध आणि कल्की.

उत्तर गर्भगृह

उत्तर मंदिराच्या प्रवेशद्वारालाही दोन द्वापाल आहेत: भद्रा आणि सुभद्रा.गर्भगृहात ६ फूट उंचीची मूर्ती आहे, ज्यामध्ये गरूड पीठ(बैठक) १.५ फूट आहे आणि जनार्दनाची प्रतिमा ४.५ फूट उंच आहे. जनार्दन प्रतिमेच्या तोरणावर पुन्हा विष्णूचे दहा अवतार कोरलेले आहेत.

पश्चिम गर्भगृह

पश्चिम मंदिराचे प्रवेशद्वार दक्षिणेकडील गर्भगृहासारखेच आहे. गर्भगृहामध्ये गरुड पीठ (बैठक)
आहे जी 1.5 फूट उंच आहे परंतु प्रतिमा गहाळ आहे.

/You Might Also like/

तुळजाभवानी मंदिर संस्थान अंतर्गत सरळ सेवा भरती;अर्ज करण्याची अंतिम मुदत 12 एप्रिल 2024

71 thoughts on “Exploring the Timeless Beauty of Chennakeshava Temple in Somanathapura;चेन्नकेशव मंदिर: होयसळ साम्राज्याच्या वास्तुकला आणि भक्तीची गौरवगाथा!!!”

  2. Ganar Dinero

    La manera en que contextualizas tus puntos dentro del panorama más amplio es particularmente útil, ya que ofrece una comprensión más integral del tema en discusión.

    Reply
    1. breakingnews10.com

      ¡Muchas gracias por tus atentos comentarios! Me alegra saber que la forma en que contextualizo los puntos dentro de un contexto más amplio es útil. Mi objetivo siempre es brindar una comprensión más holística del tema, por lo que estoy muy contento de que le resulte familiar.

      Reply
  5. Video Downloader

    Your page is a treasure trove of quality information. Every time I visit your site, I leave with new knowledge or a new perspective. I appreciate your constant commitment to excellence in information.

    Reply
    1. breakingnews10.com

      Thank you so much for your kind words! It means a lot to know that our content adds value and offers new insights. We truly appreciate your support and will continue striving to provide high-quality information!

      Reply
  13. cannabis strains

    Your articles consistently provide such valuable and informative content. I particularly admire the way you explore different angles of a topic, offering a truly comprehensive view without ever being overwhelming.

    Reply
  14. saranya

    I’m often to blogging and i really appreciate your content. The article has actually peaks my interest. I’m going to bookmark your web site and maintain checking for brand spanking new information.

    Reply
  22. Ankara son dakika

    You’re so awesome! I don’t believe I have read a single thing like that before. So great to find someone with some original thoughts on this topic. Really.. thank you for starting this up. This website is something that is needed on the internet, someone with a little originality!

    Reply
  28. Gideon Kidd

    You’re so awesome! I don’t believe I have read a single thing like that before. So great to find someone with some original thoughts on this topic. Really.. thank you for starting this up. This website is something that is needed on the internet, someone with a little originality!

    Reply

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Scroll to Top